Symptomen & Klachten

Deel dit met Twitter

Symptoom: Braken of Diarree

Braken en diarree zijn voor kinderen vrij normale dingen, ze zullen het bijna allemaal wel een keer doormaken tijdens hun kindertijd. Het is op zich ook een onschuldig iets, wat weliswaar vervelend is, maar wat meestal een gevolg is van een onschuldige gastro-enteritis. Gastro-enteritis is een infectie(meestal veroorzaakt door een virus) van de maag en darmen en gaat meestal in een paar dagen over. Houd goed in de gaten of je kind koorts krijgt of pijn heeft.

Bij overgeven en diarree is het grootste risico dat je kind teveel vocht verliest en zo uitgedroogd raakt. Dit is een ernstige aandoening, en het is dus belangrijk dat je goed in de gaten houdt dat je kind genoeg drinkt als het braakt of diarree heeft.

Verderop kun je meer lezen over de tekenen van een uitgedroogd (gedehydreerd) kind, en ook wanneer het belangrijk is om meteen naar een dokter te gaan.

Wat is diarree?

Diarree is dunne, waterige of soms slijmerige ontlasting die vaker per dag voorkomt dan normaal. Bij kinderen en baby’s komt diarree vaak voor. Als je kind diarree heeft kan het buikkrampen hebben. Diarree kan samengaan met braken en koorts.

Er zijn grote verschillen in de ontlasting van kinderen. Houd dus goed in de gaten hoe het ontlastingspatroon van je kind is wanneer het niet ziek is. Jonge kinderen hebben normaal gesproken wat vaker en wat dunnere ontlasting dan oudere kinderen. Bij oudere kinderen is de ontlasting over het algemeen wat harder en minder regelmatig (kan een dag of 2 tussen zitten) dan bij jongere kinderen.

Oorzaken van diarree

Meestal ontstaat diarree door een virale darminfectie; gastro-enteritis. Door de infectie kan de darmwand minder vocht opnemen, en daardoor zit er dan meer vocht bij de ontlasting en is die dus dunner en wateriger.

Andere oorzaken van diarree zijn voedselvergiftiging en een reactie op bepaalde medicijnen zoals antibiotica maar ook pijnstillers. Ook kan een allergische reactie op eten of andere dingen diarree veroorzaken. Een vaak in families voorkomende oorzaak van diarree is lactose intolerantie. Lactose is een suiker die in melkproducten aanwezig is. Kinderen kunnen ook allergisch zijn voor gluten, een eiwit in tarwe en granen. De ontlasting zal dan dun en vettig zijn, grijs van kleur en erg stinken. Deze aandoening noemen we Coeliakie. Als je kind vaak veel buikpijn heeft, en er bij de diarree bloed en slijm zit, kan er sprake zijn van de ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa. Dit is een ontsteking van de binnenbekleding van de darmen.

Meestal ontstaat diarree spontaan en bestaat vaak niet langer dan een dag tot een week, maar diarree die langer duurt dan 2 weken noemen we chronische diarree. Dit is een ernstige aandoening omdat de langdurige diarree ervoor kan zorgen dat je kind te weinig voedingsstoffen binnenkrijgt om te groeien en waardoor het gewicht zal verliezen. En het kan betekenen dat het aan een van de bovenstaande ziektes lijdt. Ga, als je het idee hebt dat je kind chronische diarree heeft, naar de dokter.

Gastro-enteritis (buikgriep)

Gastro-enteritis is de meest voorkomende oorzaak van plotselinge diarree bij kinderen. Meestal zullen kinderen eerst misselijk zijn en gaan overgeven voordat de diarree begint (meestal begint de diarree 24 tot 48uur later). Je kind zal weinig eetlust hebben en misschien koorts hebben.

Een gastro-enteritis wordt meestal veroorzaakt door een virus en verloopt daarom vaak mild. Soms gaat het samen met keelpijn, oor pijn of neusverkoudheid.

De gastro-enteritis die door een bacterie wordt veroorzaakt is vaak wat ernstiger, dan kan er bloed bij de ontlasting zitten.

De meeste gevallen van gastro-enteritis gaan vanzelf over binnen een paar dagen. Het is het belangrijkste dat je goed in de gaten houdt dat je kind niet uitdroogt.

Wat kan je zelf doen?

Als je kindje een paar keer diarree heeft gehad kun je het beste rustig afwachten tot de maag en darmen weer tot rust zijn gekomen. Als de diarree dagen duurt en vaker voorkomt is het belangrijk om te zorgen dat je kindje voldoende vocht binnenkrijgt zodat je kindje niet uitgedroogd raakt. Baby’s die nog borstvoeding krijgen kun je gewoon blijven borstvoeden, voed ze wat vaker dan normaal (elke 1 a 2 uur) en in kleinere hoeveelheden (5 a 10 minuten). Ook kan je je kindje junior-ORS toedienen (oral rehydration solution), dit is een combinatie van water, suiker en zouten die direct door de darmwand wordt opgenomen en er voor zorgt dat je kind niet uitdroogt. Je kunt dit middel zonder recept bij de drogist kopen in een kant en klare opgeloste vorm of in zakjes met poeder waar u zelf water aan moet toevoegen (vraag aan je apotheker om de juiste dosering in de zakjes).

Medicijnen zijn bij diarree niet nodig, en zelfs raadzaam om niet te gebruiken omdat ze vaak vervelende bijwerkingen hebben.

Als de diarree wat minder wordt dan kun je je kindje weer wat meer laten drinken en eten.

De ziekteverwekkers die diarree veroorzaken kunnen via speeksel of ontlasting op elkaar worden overgedragen. Het is dus belangrijk om een goede hygiëne te bewaren. Kinderen die eenmaal besmet zijn kunnen de infectie ook makkelijk overdragen op anderen. Dus let goed op handen wassen na het naar de wc gaan en ook voordat je eten gaat bereiden. Wissel regelmatig de luiers. Was keukengerei en bestek goed af en houd het aanrecht en toilet goed schoon. Ook speelgoed dat gebruikt is moet je regelmatig schoonmaken. Ook in besmet water en bedorven eten zitten bacteriën die een darminfectie kunnen veroorzaken. Diarree kan ook worden veroorzaakt door iets simpels als het drinken van teveel light frisdranken of vruchtensappen, vermijd deze dranken als je kind diarree heeft. Bananen, wit brood en rijst zijn voorbeelden van producten die de diarree doen verminderen.

Wanneer medische hulp zoeken?

Neem met spoed contact met de huisarts op of ga naar de eerste hulp als:

• Je kind tekenen vertoont van dehydratie (zie onder het kopje dehydratie)
• Je kind veel bloed bij de ontlasting heeft
• Je kind naast diarree extreme buik- of maagpijn heeft of hoge koorts
• Je kind jonger dan 2 jaar is en gedurende een hele dag waterdunne diarree heeft
• Je kind ouder dan 2 jaar is en al gedurende 3 dagen  waterdunne diarree heeft

Maak een afspraak met je huisarts als:

• Je kind langer dan 3 dagen diarree heeft met koorts
• Je kind diarree heeft na een reis naar het buitenland
• Er slijm of pus bij de ontlasting zit
• De diarree na een week nog steeds niet minder is geworden
• De diarree samengaat met een verandering in het gedrag, gewichtsverlies of verminderde eetlust

Braken

Wat is braken?

Braken, overgeven, is het ongewild krachtig uitstoten van maaginhoud via de mond.

Baby’s en jonge kinderen braken snel. Als kinderen gezond zijn, kan overgeven over het algemeen geen kwaad.

Braken wordt bijna altijd voorafgegaan door misselijkheid en overmatige speeksel aanmaak. Soms ziet het kind opvallend bleek. Vlak voor het braken zal je kindje gaan kokhalzen, dit lijkt op ‘droog’ overgeven.  Overgeven is onaangenaam maar vaak is het voor het lichaam van belang om de irriterende stoffen kwijt te raken. Overgeven wordt vaak als een opluchting ervaren. De kleur op het gezicht van je kind komt terug en de maag en darmen komen langzaamaan weer tot rust.

Regurgitatie is als er kleine hoeveelheden maaginhoud terug omhoog komen via de mond.

Oorzaken van braken

Baby’s die na het eten een beetje overgeven (regurgitatie) komt vaak voor. Dit is vaak omdat ze bij het drinken lucht inslikken of omdat ze teveel drinken. Je kunt het hoofdeinde van het bedje wat hoger zetten, of experimenteren met stevigere spenen of een speen met een kleinere opening. Als het echter te vaak gebeurt kan het zijn dat het kind te weinig voedingsstoffen binnenkrijgt en hierdoor niet goed genoeg groeit. Ook kan de regurgitatie de slokdarm gaan irriteren. Vraag medisch advies als je kind pijn lijkt te hebben tijdens deze regurgitaties.

Braken ontstaat door een plotselinge krachtige samentrekking van de maag en de buikspieren. Het kan ontstaan door allerlei soorten prikkels. Het ontstaat vaak door een infectie van de maag en de darmen, genaamd gastro-enteritis, maar kan ook door een oor-, long- of urineweginfectie ontstaan. Het wordt meestal door een virus en soms door een bacterie veroorzaakt. Ook door het eten van bedorven voedsel of besmet water, door wagenziekte of bijwerkingen van medicijnen kan overgeven ontstaan. Ook infecties op andere plekken in het lichaam kunnen ervoor zorgen dat je kind gaat braken.

Een ernstige oorzaak van overgeven is een pylorus stenose. Dit is een blokkade of een versmalling op de plek waar de maag overgaat in de dunne darm. Hierdoor dan de maaginhoud niet of minder goed verplaatst worden naar de dunne darm. Als je dit kind dit heeft zal het braaksel met grote kracht uit de mond worden gespuugd/gebraakt (projectiel-braken). Een pylorus stenose is een zeer ernstige aandoening en het is het van belang dat je meteen contact opneemt met een arts. Overgeven na een val op het hoofd kan betekenen dat je kind een hersenschudding heeft, ga hiermee altijd meteen naar de dokter.

Daarnaast zijn ook psychische problemen een mogelijke oorzaak van overgeven, zoals het bang zijn voor school.

In zeer zeldzame gevallen kan een hersentumor terugkerende hoofdpijn en overgeven veroorzaken.

Gastro-enteritis

Gastro-enteritis is de meest voorkomende oorzaak van plotselinge overgeven bij kinderen. Meestal zullen kinderen eerst misselijk zijn en gaan overgeven waarna vaak ook diarree begint (meestal begint de diarree 24 tot 48uur later). Je kind zal weinig eetlust hebben en misschien koorts hebben.

Een gastro-enteritis wordt meestal veroorzaakt door een virus en verloopt daarom vaak mild. Soms gaat het samen met keelpijn, oor pijn of neusverkoudheid.

De gastro-enteritis die door een bacterie wordt veroorzaakt is vaak wat ernstiger, dan kan er bloed bij de ontlasting zitten.

De meeste gevallen van gastro-enteritis gaan vanzelf over binnen een paar dagen. Het is het belangrijkste dat je goed in de gaten houdt dat je kind niet uitdroogt.

Artikel: Gastroenteritis

Wat kan je zelf doen?

Als je kindje een paar keer heeft overgeven kun je het beste rustig afwachten tot de maag en darmen weer tot rust zijn gekomen. Als het braken dagen duurt en vaker voorkomt is het belangrijk om te zorgen dat je kindje voldoende vocht binnenkrijgt zodat je kindje niet uitgedroogd raakt.

Baby’s die nog borstvoeding krijgen kun je gewoon blijven borstvoeden, voed ze wat vaker dan normaal (elke 1 a 2 uur) en in kleinere hoeveelheden (5 a 10 minuten). Ook kan je je kindje junior-ORS toedienen (oral rehydration solution), dit is een combinatie van water, suiker en zouten die direct door de darmwand wordt opgenomen en er voor zorgt dat je kind niet uitdroogt. Je kunt dit middel zonder recept bij de drogist kopen in een kant en klare opgeloste vorm of in zakjes met poeder waar je zelf water aan moet toevoegen(vraag aan je apotheker om de juiste dosering in de zakjes).

Medicijnen zijn bij een paar dagen overgeven niet nodig. Ze zorgen er eigenlijk alleen maar voor dat de schadelijke stoffen niet uit het lichaam verwijderd kunnen worden.

Als het overgeven wat minder wordt dan kun je je kindje weer wat meer laten drinken en eten. Wacht na het overgeven wel een uur of 8 voordat je je kind weer vast voedsel geeft. En begin rustig met licht verteerbare dingen zoals appelmoes, geprakte banaan voor kleine kindjes en bijvoorbeeld lichte crackers, soep, wit brood voor wat oudere kinderen. Je kind kan meestal 24 uur nadat het braken is opgehouden weer helemaal normaal gaan eten.

De ziekteverwekkers die braken veroorzaken kunnen via speeksel of ontlasting op elkaar worden overgedragen. Het is dus belangrijk om een goede hygiëne te bewaren. Kinderen die eenmaal besmet zijn kunnen de infectie ook makkelijk overdragen op anderen. Dus let goed op handen wassen na het naar de wc gaan en ook voordat je eten gaat bereiden. Wissel regelmatig de luiers. Was keukengerei en bestek goed af en houd het aanrecht en toilet goed schoon. Ook speelgoed dat gebruikt is moet je regelmatig schoonmaken. Ook in besmet water en bedorven eten zitten bacteriën die een darminfectie kunnen veroorzaken.

Wanneer medische hulp zoeken?

Neem met spoed contact met de huisarts op:

• Je kind jonger is dan 1 maand en na het eten altijd moet overgeven
• Je kind jonger is dan 3 maanden en projectiel braakt (met een hoge kracht wordt het braaksel uit de mond gespuugd/gebraakt)
• Het overgeven gepaard gaat met hevige buikpijn of hoofdpijn
• Het overgeven langer duurt dan 24 uur bij kinderen onder de 2 jaar en langer dan 48 uur bij kinderen boven de 2 jaar
• De buik van je kind hard aanvoelt en pijn doet bij het aanraken na het overgeven
• Het overgeven begonnen is nadat je kindje op het hoofd is gevallen
• Het overgeven samengaat met een grote verandering in het gedrag van je kind
• Het overgeven aanhoudend is, dus bijna zonder tussenpozen
• Het braaksel groen is, bloed bevat of iets bevat wat lijkt op koffiedik

Maak een afspraak met je huisarts als:

• Je kind overgeeft en koorts heeft
• Je kind jonger is dan 2 jaar en al langer dan 24 uur overgeeft
• Je kind ouder is dan 2 jaar en al langer dan 48 uur overgeeft
• Je kind weer begint met overgeven als ze weer vast voedsel gaat eten
• Je kind buik- of maagpijn heeft die niet verbetert na het overgeven

Dehydratie

Wat is dehydratie?

Door braken en diarree verliest je kind veel vocht en zouten waardoor uitdroging kan ontstaan. Vaak hebben baby’s en kinderen bij braken en diarree ook nog koorts wat de kans op uitdroging vergroot. Ook zal hun eetlust verminderd zijn en zullen ze misschien ook minder willen drinken.

Een baby onder de 1 jaar heeft gemiddeld 1 liter vocht nodig per dag, kinderen boven de 1 jaar hebben gemiddeld 1 a 2 liter vocht nodig per dag. Deze hoeveelheid neemt toe als je kind braakt en diarree heeft.

Vooral kinderen onder de 3 jaar hebben een grotere kans om uit te drogen, bij hun kan de uitdroging ook al binnen een paar uur optreden.

	Video: Uitdroging 1		Video: Uitdroging 2		Video: Uitdroging 3

	Video: Uitdroging 4		Video: Uitdroging 5

Tekenen van dehydratie

Uitdroging kan je herkennen aan:

• De hoeveelheid urine die wordt geproduceerd. Te zien aan: minder natte luiers, donkere plas, minder vaak plassen dan normaal (bij een baby: niet plassen voor 4-6 uur, bij een kleuter: niet plassen voor 6-8 uur.
• Droge mond en lippen.
• Klagen over dorst, bij extreme dehydratie zal het kind juist niet willen drinken.
• Diepliggende ogen, na een tijdje zullen donkere kringen ontstaan onder de ogen.
• Sufheid, lusteloosheid en slaperig. Te merken aan een sloom kind dat niet wil spelen en alleen maar wil slapen. Ook zal je kind hangerig zijn, geïrriteerd en huilerig.
• Droge huid. Dit kan je checken door met duim en wijsvinger een stukje van de buikhuid op te nemen, bij het loslaten veert deze huid dan niet meteen terug en blijft er een rimpeltje zichtbaar.
• Bij baby’s een ingezonken fontanel (het zachte deel bovenop het hoofd).
• Bij extreme dehydratie zal het kind snel ademen en snelle zwakke polsslag hebben.
• Kinderen die kwijlen of huilen met flinke tranen zijn niet uitgedroogd.

Wat kan je zelf doen?

Zorg dat je kind meer drinkt dan normaal. Je kan, als je kind vaak overgeeft, elke 5 a 10 minuten een slokje water, thee of bouillon geven om uitdroging te voorkomen. Wacht wel een half uurtje na het overgeven met het geven van drinken. Verder is het belangrijk goed de urine productie van je kind in de gaten te houden.

Baby’s die nog borstvoeding krijgen kun je gewoon blijven borstvoeden, voed ze wat vaker dan normaal (elke 1 a 2 uur) en in kleinere hoeveelheden (5 a 10 minuten). Ook kan je je kindje junior-ORS toedienen (oral rehydration solution), dit is een combinatie van water, suiker en zouten die direct door de darmwand wordt opgenomen en er voor zorgt dat je kind niet uitdroogt. Je kunt dit middel zonder recept bij de drogist kopen in een kant en klare opgeloste vorm of in zakjes met poeder waar je zelf water aan moet toevoegen(vraag aan je apotheker om de juiste dosering van deze zakjes). Het is heel normaal als je kind een verminderde eetlust heeft, dit is niet erg, zodra het zich wat beter gaat voelen zal het vanzelf weer meer gaan eten. 

Wanneer medische hulp zoeken?

Neem onmiddellijk contact op met je huisarts of ga naar de eerste hulp:

• Je kind tekenen vertoont van dehydratie (zie boven)

Bijvoorbeeld als je baby al 4 tot 6 uur niet meer heeft geplast of bij een wat ouder kind 6 tot 8 uur

Houd er rekening mee dat een jong kind van onder de 3 jaar al binnen een paar uur uitgedroogd kan raken.

Maak een afspraak met je huisarts als je het idee hebt dat je kind uitgedroogd zou kunnen raken. Als het bijvoorbeeld weinig vloeistof binnen kan houden, meer moe is dan normaal of minder plast. Ook als je je zorgen maakt is het goed een afspraak met je huisarts te maken.