Ziekten

Roodvonk (Scarlatina)

Roodvonk (scarlatina) is een relatief zeldzame infectieziekte van de keel en de huid die wordt veroorzaakt door een bacterie (streptococcus- groep A) in de bovenste luchtwegen. Deze bacterie dragen veel mensen bij zich maar slechts enkelen krijgen roodvonk. Het komt voor vanaf de leeftijd van 3 jaar, maar kan soms ook bij volwassenen voorkomen. De besmetting vindt plaats via druppeltjes in de uitademinglucht, en via handen en kleding. Na besmetting met de ziekte duurt het 2-7 dagen totdat de ziekteverschijnselen beginnen. De ziekte is besmettelijk en blijft besmettelijk zolang de bacterie aanwezig is. Zonder behandeling is dat ongeveer 10 dagen. Na het starten van een antibioticum-kuur (medicament tegen roodvonk) is dat 2 dagen. Vroeger was roodvonk een ernstige ziekte. Tegenwoordig verloopt de ziekte meestal mild.


	Video: Roodvonk

Symptomen & Indicaties

De ziekte begint acuut met een snel oplopende lichaamstemperatuur (boven 38,3 °C), een verminderde eetlust, keelpijn en de lymfklieren in de nek kunnen pijnlijk zijn en opzwellen. Soms is er ook sprake van misselijkheid en overgeven.

De tong wordt eerst wit, en na 3 dagen rood, dik en bobbelig (frambozentong).

De huiduitslag begint ongeveer 1-2 dagen na het begin van de eerste ziekteverschijnselen. Deze ziet eruit als kleine rode puntjes op een lichtrode achtergrond en komt vooral voor op de borst, in de oksels, nek en in de liezen. Als je met je vinger op de uitslag drukt wordt de huid weer normaal van kleur. De uitslag voelt ruw aan en kan jeuken. Het gezicht wordt egaal rood maar onder de neus, rondom de mond blijft de huid bleek.

Na 1-3 weken kan de huid gaan vervellen, vooral op de handen en voeten.

Voorbeeld van een kind met Roodvonk

Voorbeeld kind met frambozentong

Complicaties

Ernstige complicaties bij roodvonk zijn zeldzaam.

De streptococcus- groep A bacterie (ziekteverwekker van Roodvonk) kan behalve keelontsteking ook oorontsteking, ontstoken amandelen, en voorhoofdsholteontsteking veroorzaken. In zeldzame gevallen komt de bacterie ook in de bloedbaan terecht en kan dan zorgen voor een bloedvergiftiging (sepsis).

Door een goede behandeling komen lange termijn complicaties niet meer veel voor. Belangrijke maar zeldzame complicaties die kunnen ontstaan zijn nierontsteking (glomerulonefritis) en acute reuma.

Nierontsteking treedt meestal 2-3 weken na het doormaken van roodvonk op en is vaak het eerst te herkennen aan een rood-bruine verkleuring van de urine.

Acute reuma is te herkennen aan pijn van verschillende gewrichten (knie, heup elleboog, vingerkootjes). Opvallend is dat de gewrichten na elkaar ontstoken raken. De bacterie die roodvonk veroorzaakt kan ook een ontsteking van het hart veroorzaken. Als je complicaties vermoedt moet je meteen je huisarts raadplegen.

Behandeling: wat kan je doen?

Als je vermoedt dat je kind roodvonk heeft, neem dan altijd contact op met je huisarts.

De huisarts beoordeelt de ernst van de ziekteverschijnselen, en de kans op complicaties. Het kan zijn dat de huisarts een bacteriekweek afneemt van de keel om de diagnose zeker te stellen. Dit gebeurt echter nog maar weinig omdat de behandeling direct wordt gegeven en het dus geen zin heeft om op de testuitslag te wachten (dit duurt een paar dagen).

Als de ziekte een ernstig beloop heeft met plotselinge hoge koorts, ernstige slikklachten, en algemene malaise van het kind, dan zal de huisarts een antibioticum (meestal een Penicilline) voorschrijven. Dit zorgt binnen enkele dagen voor een afname van de koorts, keelpijn, huiduitslag en voor een volledig herstel.

Bij een lichte vorm van roodvonk, met lichte koorts, en matige ziekte verschijnselen kan de huisarts besluiten geen antibioticum voor te schrijven. Pijnstilling en koortsremming door middel van paracetamol en rust zijn in dit geval voldoende.

Geef je zieke kind in alle gevallen voldoende rust en laat het veel water drinken. Bij veel keelpijn klachten kan je (kinder) paracetamol geven ter verlichting.

Hoe te voorkomen?

Er is geen vaccin tegen roodvonk.

Het is moeilijk om roodvonk te voorkomen omdat de ziekte al besmettelijk is vanaf het begin van de ziekteverschijnselen, dus voordat de diagnose wordt gesteld. Bovendien zorgt de bacterie bij sommige mensen wel voor een (roodvonk) infectie en bij andere mensen niet zodat het ook kan worden overgedragen via gezonde mensen.

Zorg bij een kind met roodvonk voor goede hygiëne. Probeer zoveel mogelijk papieren zakdoekjes te gebruiken bij hoesten en niezen en de handen te wassen na het eten.

Als een kind met roodvonk zich goed voelt kan het gewoon naar een kinderdagverblijf of school. Thuishouden helpt niet om verspreiding van roodvonk te voorkomen. Informeer wel de leiding of de leerkracht van de school. Die kan in overleg met de GGD eventueel andere ouders op de hoogte stellen, zodat die alert kunnen zijn op verschijnselen van roodvonk bij hun kind.

24 uur na het begin met antibioticum is het kind niet meer besmettelijk.