Ziekten

Bedplassen

Als een kind overdag zindelijk is en ’s nachts het bed (regelmatig) niet droog kan houden, dan wordt dat bedplassen (enuresis nocturna) genoemd. Dit is bij jonge kinderen normaal. Het is niet normaal als kinderen van 5-6 jaar ’s nachts niet droog blijven. Ook als je kind al een half jaar achter elkaar wel ’s nachts droog is gebleven en dan weer regelmatig in bed gaat plassen, wordt het beschouwd als niet normaal. Het is een veelvoorkomende aandoening. Ongeveer 15 op 100 6-jarige, 5 op de 100 10-jarige en 1 op de 100 15-jarige kinderen lijdt aan bedplassen. Het komt vaker voor bij jongens dan bij meisjes.

Het wordt bedplassen genoemd als een kind van 5-6 jaar minstens 2 keer per maand in bed plast. Bij kinderen ouder dan 6 jaar wordt het bedplassen genoemd als het vaker dan 1 keer per maand gebeurd.

Als je kind nog nooit volledig zindelijk is geweest, wordt het primair bedplassen genoemd. Als je kind wel voor een periode van 6 maanden zindelijk is geweest, wordt het secundair bedplassen genoemd. Slechts bij 2 op de 100 gevallen is er sprake van een lichamelijke afwijking.

Oorzaken van bedplassen

Oorzaken voor primair bedplassen:

Een late ontwikkeling. Bij sommige kinderen duurt het wat langer voordat zij volledig zindelijk zijn.
Een familiaire oorzaak, in sommige families komt het vaker voor.
Een hoge wekdrempel waardoor het kind niet wakker wordt van het gevoel te moeten plassen.
In zeldzame gevallen komt het bedplassen door een van de volgende aangeboren afwijkingen:
- Een kleinere blaas dan normaal. Hierdoor kan er minder urine worden opgeslagen.
- Een verlaagde aanmaak van het hormoon ADH. ADH zorgt er normaal voor dat er in de nieren niet teveel urine wordt gemaakt. Als er te weinig van dit hormoon wordt gemaakt, wordt er teveel urine gemaakt.

Oorzaken voor secundair bedplassen:

Hiervan is de oorzaak vaker psychosociaal of lichamelijk.
Dit komt voor na een belangrijke gebeurtenis zoals na een echtscheiding, na de geboorte van een broertje of zusje of na het overlijden van een familielid.
Ook kan een urineweginfectie of diabetes (zie hieronder voor de bijpassende symptomen) de oorzaak zijn van secundair bedplassen.

Symptomen & Indicaties

Het enige symptoom van bedplassen is dat het kind in bed plast gedurende de nacht.

Meestal is je kind overdag wel zindelijk. Als dit niet zo is en je kind moet overdag ook vaker dan 8 x naar de wc om te plassen, kan het zo zijn dat er te weinig opslagruimte is (de blaas te klein is).

Als je kind naast secundair bedplassen ook last heeft van pijn bij het plassen, er bloed bij de urine zit en hij overdag vaker moet plassen, kan er sprake zijn van een urineweginfectie. Raadpleeg de huisarts als je vermoedt dat dit de oorzaak is.

Als je kind meer eet en drinkt dan normaal, is afgevallen en ook overdag vaker moet plassen dan kan de oorzaak diabetes (suikerziekte) zijn. Ook hierbij is het verstandig de huisarts te bezoeken.

Complicaties

In de meeste gevallen zijn er bij bedplassen geen complicaties.

Met name op oudere leeftijd kan bedplassen wel een groot sociaal probleem worden. Het zelfvertrouwen kan laag worden en het bedplassen kan een grote belemmering worden tijdens uit logeren gaan en/of schoolkampen. Hierdoor kan het invloed hebben op het hele gezin.

Als de oorzaak medisch is zoals bij een urineweginfectie of diabetes, kunnen er wel complicaties optreden. Raadpleeg de huisarts bij een vermoeden op deze aandoeningen.

Behandeling: wat kan je doen?

Als er geen medische oorzaak is voor het bedplassen gaat het meestal vanzelf over. Toon begrip naar je kind toe, en heb geduld! Tot het 5e-6e jaar is het normaal als je kind nog af en toe in bed plast. De meeste kinderen zullen uiteindelijk helemaal droog blijven. Zelfs zonder behandeling.

Tips:

Geef goede uitleg aan je kind en praat erover met hem.
Laat je kind voor het slapen gaan niet teveel drinken.
Laat je kind plassen vlak voor het slapen gaan en maak je kind ’s nachts nog een keer wakker (bijvoorbeeld als je zelf naar bed gaat). Laat hem dan plassen.
Het heeft geen zin om je kind te straffen als je kind in bed heeft geplast. Het is voor je kind zelf ook niet prettig en hij kan er meestal niets aan doen. Zeg ook niet dat het niet geeft maar zeg dat het jammer is dat het is gebeurd.
Als je zelf ook vroeger een ‘bedplasser’ bent geweest kan je dit vertellen om de schaamte van je kind te verminderen.
Beloon je kind als het een nacht droog is gebleven. Bijvoorbeeld door een kalender te maken, hier mag dan ’s ochtends een sticker op geplakt worden als het goed is gegaan.
Laat je kind zo veel mogelijk zonder luier slapen. Gebruik een plastic overtrek om het matras te beschermen. Laat je kind als het wat ouder is helpen met het verschonen van het bed om het zelf verantwoordelijk te maken.
Een hulpmiddel bij bedplassen is een ‘plaswekker’. Deze staat in verbinding met een broekje wat het kind aan heeft. Als het plassen ’s nachts begint, gaat de wekker af en wordt je kind wakker. Hij kan dan verder plassen op de wc. Soms is je kind zo moeilijk wakker te maken, dat hij de wekker niet hoort. Het kan dan helpen om als de wekker gaat, zelf je kind uit bed te halen en te laten plassen op de wc. Leer je kind zelf hoe de plaswekker werkt.

Als bovenstaande aanbevelingen niet of onvoldoende werken of je vermoedt een medische oorzaak, maak dan een afspraak bij de huisarts. Deze kan helpen met bedenken van een voor jullie geschikte oplossing. Eventueel kan de huisarts ook een medicijn voorschrijven wat het bedplassen (tijdelijk) kan verminderen. Als het voor je kind grote problemen oplevert, of het de verdere ontwikkeling belemmert, kan de arts jullie ook doorverwijzen naar een psychosociale hulpverlener.